Episodes

  • Witello ze Śląska | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Witello ze Śląska | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Apr 28 2026
    Czas na finałowy odcinek "Tam, gdzie rodzi się nauka". Przez 10 tygodni odwiedziliśmy 10 różnych miejsc regionu w różnych czasach. Opowiedzieliśmy o 10ciu wybitnych umysłach - znanych bardziej, lub mniej.

    Był astronom-amator z Dębu, który jedną ręką składał teleskopy. Była noblistka z Katowic, która brała udział w Projekcie Manhattan. Nie brakło konstruktora maszyn parowych i pochodził ze Śląska Cieszyńskiego, pioniera igrzysk paralimpijskich z Toszka.

    Czas na średniowiecze. Czy słyszeliście o Witello ze Śląska? Uznawany jest za pierwszego wybitnego naukowca urodzonego na ziemiach polskich. Niewiele jest źródeł na jego temat. Ale na podróż w czasie zapraszają Małgorzata Lachendro i Łukasz Szwej. Realizacja Jacek Kurkowski.
    Show More Show Less
    17 mins
  • Julian Ochorowicz – wiślański Freud | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Julian Ochorowicz – wiślański Freud | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Apr 18 2026
    16 mins
  • Józef Bożek – Stephenson z Bier | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Józef Bożek – Stephenson z Bier | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Apr 15 2026
    W cyklu Tam, gdzie rodzi się nauka” opowiemy dziś historię Józefa Bożka — urodzonego w Bierach na Śląsku Cieszyńskim konstruktora i mechanika, który w Pradze wszedł do grona pionierów nowoczesnej techniki. To on w 1815 roku zaprezentował publicznie jeden z pierwszych w Europie wóz napędzany parą. Jak wyglądała jego droga z rodzinnej śląskiej wsi do praskiego Instytutu Politechnicznego? I dlaczego o Bożku wiedzą nieliczni? Małgorzata Lachendro i Łukasz Szwej zapraszają na kolejną opowieść o genialnym umyśle z sąsiedztwa. Realizacja Jacek Kurkowski.
    Show More Show Less
    13 mins
  • Alicja Dorabialska - żaczek z Sosnowca | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Alicja Dorabialska - żaczek z Sosnowca | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Apr 4 2026
    Nazywali ją Żaczkiem Madame Curie, Jedynką i Mamą. Niezwykła kobieta, która przyszła na świat w czasach, kiedy płeć miała decydujące znaczenie - o tym kogo dopuścić do naukowego stołu. Zaglądamy dziś do Sosnowca. Tam, gdzie urodziła się profesor Alicja Dorabialska. Pierwsza kobieta z tytułem profesora nauk technicznych w dziejach polskich uczelni. To będzie opowieść o konsekwencji, ambicji i oddaniu. W audycji wykorzystano fragmenty autobiografii "Jeszcze jedno życie" Alicji Dorabialskiej. Zrealizował Jacek Kurkowski.
    Show More Show Less
    18 mins
  • Kurt Alder – chemik z Królewskiej Huty | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Kurt Alder – chemik z Królewskiej Huty | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Mar 21 2026
    Nie każdy wie, że jeden z laureatów nagrody Nobla urodził się w Chorzowie, a właściwie - w Królewskiej Hucie. Nasz dzisiejszy bohater wynalazł coś w rodzaju sztucznego kauczuku. Po wojnie walczył o to, aby zaprzestać rozwoju nauki dla niecnych celów politycznych - takich jak broń jądrowa. Jego historia rozpoczęła się tuż za rogiem... Małgorzata Lachendro i Łukasz Szwej zapraszają na nowy cykl dokumentalny, gdzie przyglądamy się wielkim umysłom naszego regionu - czasem niestety nieco zapomnianym. Realizacja dźwiękowa Jacek Kurkowski.
    Show More Show Less
    13 mins
  • Carl Wernicke - profesor z Tarnowskich Gór | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Carl Wernicke - profesor z Tarnowskich Gór | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Mar 15 2026
    "Tam, gdzie rodzi się nauka” to cykl, który udowadnia, że najciekawsze historie czekają na odkrycie tuż za rogiem. W dzisiejszym odcinki podążymy tropem jednego z wybitnych neurologów, który swoje pierwsze kroki stawiał... w Tarnowskich Górach. Jego nazwisko zna doskonale świat medycyny, ale w rodzinnym mieście był jakby nieco zapomniany... Carl Wernicke to bohater dzisiejszego odcinka cyklu Małgorzaty Lachendro i Łukasza Szweja. Kim był? Przenieśmy się do epoki, w której badanie mózgu na zawsze zmieniło sposób, w jaki rozumiemy mowę i język. Realizacja Jacek Kurkowski.
    Show More Show Less
    13 mins
  • Maria Goeppert-Mayer - cebulowa Madonna z Katowic | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Maria Goeppert-Mayer - cebulowa Madonna z Katowic | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Mar 7 2026
    Mówili na nią Cebulowa Madonna, albo Tańcząca z Atomami. Jako druga kobieta otrzymała Nobla z fizyki. Pierwszą była Maria Skłodowska-Curie. Jej niezwykła historia była inspiracją do stworzenia dźwiękowej opowieści.

    Lubiła jeździć konno, paliła jak smok, uwielbiała bale i była częścią projektu Manhattan. Najbardziej znana z odkrycia struktury powłokowej atomów.

    Opowiada Bożena Kubiak, popularyzatorka nauki, która od lat szerzy wiedzę o Marii Goppert Mayer. Część naukową wyjaśnia fizyk jądrowy dr Jacek Czakański. Autorem książki "Maria Goeppert-Mayer. Tańcząca z Atomami" jest prof. Tomasz Pospieszny.

    W nowym cyklu dokumentalnym produkcji Radia Katowice "Tam, gdzie rodzi się nauka” Małgorzata Lachendro i Łukasz Szwej przyglądają się postaciom wielkim, a dziś trochę zapomnianym – naukowcom i ludziom idei ze Śląska. A także tym, którzy dbają o pamięć o nich: pasjonatom, archiwistom, opiekunom historii.

    Audycja w realizacji dźwiękowej Jacka Kurkowskiego.

    Polecamy także biografię prof. Tomasza Pospiesznego pt. Maria Goeppert-Mayer. Tańcząca z atomami.
    Show More Show Less
    16 mins
  • Ludwig Guttmann - Poppa z Toszka | Tam, gdzie rodzi się nauka

    Ludwig Guttmann - Poppa z Toszka | Tam, gdzie rodzi się nauka
    Feb 28 2026
    Olimpijskie starty już za nami, ale sportowe emocje wcale nie gasną. Już 6 marca po raz kolejny zapłonie znicz – rozpoczną się Igrzyska Paralimpijskie. I właśnie teraz warto przypomnieć historię, która zaczyna się zaskakująco blisko.

    Bo czy Państwo wiedzą, że człowiek nazywany ojcem paraolimpiady urodził się w Toszku koło Gliwic? Ludwig Guttmann – lekarz, który po wojnie nie zgodził się na myślenie o pacjentach wyłącznie w kategoriach nie da się”. Zamiast litości zaproponował coś, co w tamtych czasach brzmiało niemal jak prowokacja: ruch, sport, rywalizację. I przywracanie godności – krok po kroku, mecz po meczu.
    W nowym cyklu Tam, gdzie rodzi się nauka” Małgorzata Lachendro i Łukasz Szwej przyglądają się postaciom wielkim, a dziś trochę zapomnianym lokalnie – naukowcom i ludziom idei ze Śląska. A także tym, którzy dbają o pamięć o nich: pasjonatom, archiwistom, opiekunom historii.

    Odcinek o Ludwigu Guttmannie w realizacji Jacka Kurkowskiego.
    Show More Show Less
    11 mins