Seachtain cover art

Seachtain

Seachtain

By: Irish Independent
Listen for free

About this listen

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

2026 Irish Independent
Politics & Government
Episodes
  • Bánú na Gaeltachta: Where are all the Irish speakers?
    Mar 26 2026
    Tá go leor ceantar Gaeltachta ann atá ag streachailt go mór le bánú na tuaithe. Sin de réir gníomhaithe teanga atá sa tóir ar réiteach práinneach a rachaidh i ngleic leis an fhadhb. Dar leo, is é bánú na Gaeltachta mar gheall ar an easpa tithíochta, an ghéarchéim is mó a bhí ag an teanga riamh, ach ní ar thithíocht amháin atá an locht, dar leo, I measc na ndúshlán, tá cúrsaí imirce, infrastruchtúr, seirbhísí, fostaíocht agus áiseanna, agus tá siad ar fad nasctha ó thaobh thodhchaí na Gaeltachta de. Ach cad é an tionchar atá le feiceáil ar an talamh sna ceantair seo atá faoi bhrú maidir le saol an chultúir agus leis an spórt? Cad iad na baic is mó atá ag coinneáil cainteoirí Gaeilge atá ag lorg tí, lasmuigh den Ghaeltacht? Agus cén dóigh go bhfuil na pobail seo ag troid i gcoinne chreimeadh na tuaithe? Ar Seachtain, fiosraíonn Áine Ní Bhreisleáin an tionchar atá ag bánú na tuaithe ar an Ghaeltacht. Foclóir: Bánú: Depopulation Ceal: A lack of Gníomhaithe teanga: Language activists Tithíocht inacmhainne: Affordable housing Fostaíocht: Employment Níos fusa: Easier Faoin tuath: The country or rural area Éileamh: Demand Todhchaí: Future Luach: Value Forleathan: Widespread Go sonrach: Particularly Ar dualgas: On Duty Borradh: A boost or growth Creimeadh: Erosion I mbaol: In danger Scéim Scoláireachta: Scholarship Scheme An taoide a chasadh: To turn the tide Ag dul in éag: Becoming extinct Is annamh: Rarely Ionad Fiontraíochta: Enterprise centre Ar an imeall: On the egde Fite fuaite: Intertwined

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • The Irish Hitlers: Paddy, Bridget agus uncail Adolf
    Mar 19 2026

    Is beag duine nár chuala trácht ar an sloinne Hitler, ná ar na himeachtaí uafásacha a tharla mar gheall ar Adolf Hitler. Seans nach bhfuil mórán fios ag an ghnáthdhuine ar na hÉireannaigh a bhí gaolta leis – na ‘Irish Hitlers’ mar a tugadh orthu. Mar sin de, cén ceangal a bhí ag Adolf Hitler leis an tír bheag seo ar imeall na hEorpa? Agus cad chuige a ndeachaigh Paddy Hitler chun cogaidh in aghaidh a uncail féin?



    Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Ciarán Dunbar


    Foclóir:



    Seafóideach: Daft


    Is annamh: Rarely


    Leathdheartháir: Half-brother


    Mion sónraí: minute details


    Tiománta: Determined


    Fuadach: Kidnap


    Maígh: Allege


    Fianaise Evidence


    Scian: Knife


    Ní nach ionadh: It’s no surprise


    Teacht i dtír: Take advantage of


    Namhaid: Enemy


    Gadaíocht: Thieving


    Spiaireachta: Spying


    Dul chun searbhais: To turn sour


    Bolscaireacht: Propaganda


    Sloinne: Surname

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • An Ghaeltok: Béarlachas agus ‘pet peeves’ Laura Pakenham
    Mar 12 2026

    Tá Laura Pakenham ar dhuine de réaltaí móra na GaelTok-ta, an pobal úrnua sin de chainteoirí Gaeilge a bhíonn ag cruthú ábhar digiteach ar TikTok.


    Is as lár na tíre í Laura ó dhúchas, ceantar nach bhfuil cáil mhór air as an Ghaelscolaíocht, ach tá gairm cruthaithe aici anois as an teanga a chur chun cinn.


    Is múinteoir, craoltóir, cruthaitheoir ábhair ar na meáin sóisialta í agus anois, is údar í fosta.


    Tá leabhar úr scríofa aice, ‘Irish: History and Culture Through Language’.


    Is leabhar faoin Ghaeilge é, dírithe ar fhoghlaimeoirí, agus b’fhéidir a rá gur am tráthúil é dá leithéid, le borradh as cuimse tagtha ar an tsuim atá ann sa Ghaeilge le roinnt blianta anuas.


    Anuraidh, tháinig fás 600% ar úsáid na teanga ar TikTok agus tá an cuma air nach bhfuil sé sin ag laghdú i mbliana. Agus is léir nach in Éirinn amháin atá an suim sa teanga ag fás.


    Chuaigh leabhar Laura ar dhíol sna Stáit Aontaithe fiú sula raibh sé ar fáil anseo in Éirinn, agus tá sé anois ar fáil go domhanda.



    Ar Seachtain, labhraíonn Laura Pakenham faoina leabhar úr agus na míthuiscintí atá ann faoin Ghaeilge atá ina ‘pet peeve’s’ do Ghaelgeoirí.




    Foclóir:


    Borradh: Boom or explosion


    Teibí: Abstract


    Súigh isteach: Absorb


    Airím: I feel


    Achar ama: Time frame


    Fiúntach: Worthwhile


    Aistear: Journey


    Cinneadh: Decision


    Machnamh: Contemplation


    Ábhar: Content


    Éacht: Achievement


    Uathúil: Unique


    Easpa: A lack of


    Teangacha dúchasacha: Native languages


    Ábhar scoile: School subject


    Sáite: Immersed


    Leáigh: Melt


    Reoite: Frozen


    Diúltach: Negative


    Dearfach: Positive


    Is annamh: Seldom


    Dea-chleachtas: Good practice


    Bac: Block


    Cáin: Criticise


    Cothromaíocht: Balance


    Closleabhar: Audiobook

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
No reviews yet