Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste.

­

Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullough, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin.

­

Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie.

­

Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie.

­

Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne?

­

Agus cad é atá i ndán anois do McCullough?

­

Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullough – iar-chomhghleacaí dá chuid.

­

­

Foclóir:

­

Gean: Affection

­

Torrach: Pregnant

­

Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence

­

Is léir: it is obvious

­

Tacht: Choke

­

Sádh í: She was stabbed

­

Dúnorgain: Manslaughter

­

An rud is míofaire: The most hideous thing

­

Otharcharr: Ambulance

­

Gabh: Arrest

­

Dodhéanta: Impossible

­

Aisteach: Strange

­

D'ainneoin: Despite

­

Bleachtaire: Detective

­

Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky

­

Comhghleacaí: Colleague

­

De réir a chéile: Bit by bit

­

Miotógaí: Gloves

­

Stócach: Boyfriend

­

Mar sin féin: However

­

Go teoiriciúil: Theoretically

­

Machnamh: Consideration

­

Aiféala: Regret

Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá blianta fada caite ag Gráinne McElwain os comhair an cheamara mar láithreoir.

D’fhág sí an mhúinteoireacht meánscoile agus í go fóill sna luath-fichidí chun gairm bheatha a chruthú di féin mar thuairisceoir agus mar láithreoir in earnáil an spóirt.

Ó shin i leith, d’oibrigh sí ag na hócáidí spóirt is mó leis na cainéil mhóra, ar nós RTÉ, BBC, Sky Sports, GAA Beo agus TG4.

Tá a ceird forbartha go paiteanta aici agus an-taithí go deo aici a bheith ag cur faoi agallamh imreoirí, bainisteoirí agus tráchtairí spóirt.

Ach ní earnáil éasca í na meáin in aon chor, agus is minic go mbíonn níos mó ama caite ar an bhóthar ag taistil ná os comhair an cheamara.

Mar sin de, cad iad na buaicphointe agus an crá croí is mó a bhaineann leis an saol seo, saite sa spóirt?

Agus i dtaca leis an láithriú de agus maidir lena a bheith ag caint go poiblí, cad iad na do’s and don’ts atá le foghlaim?

Ar Seachtain, labhraíonn Tessa Fleming leis an láithreoir spóirt Gráinne McElwain faoina saol oibre agus faoina togra úr ‘Own My Stage’.

Foclóir:

Togra: Project

Seomra foirne: Staff room

Nathanna cainte: Phrases or sayings

Earnáil: Sector

Caint phoiblí: Public speaking

Táithí: Experience

Fuinneamh: Energy

Aitheantas: Recognition

Aiseolas: Feedback

Bua na cainte: The gift of the gab

Eiseamláir: Role model

Imní: Nervousness or anxiety

Fánach: Random

Scáthán: Mirror

Teachtaireacht: Message

Caighdeán: Standard

Meáchan: Weight

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.

Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.

Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.

Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.

Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.

Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.

Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.

Foclóir:

Múnlaigh: Shape

Ag brath ar: Depending on

Eisimirice: Emmigration

Éagóir agus leatrom: Injustice and opression

Gannchuid: Scarcity

Racht mothúcháin: Fit of emotion

Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home

Drogall: Reluctant

I gcaitheamh móige: Throughout my childhood

Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from

Cosc: Prevent

Leigheas: Remedy

Comhbhá: Empathy

Cruatan: Hardship

Domhain: Deep

Airigh: To feel

Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider

Tochailt: Digging

Cladach: Coast/Shoreline

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ba é seachtain thar a bheith neamhghnách í i gcúrsaí polaitíochta, gan dabht.

­

Le praghsanna breosla ag ardú go géar, shocraítear léirsithe ar fud na tíre an tseachtain seo caite.

­

Chuaigh na mílte i mbun agoide agus dúnadh bóithre, cuireadh bacainn ar scaglanna ola na tíre agus is ar éigean a bhí an tír ar tí stoptha ar fad.

­

Faoi dheireadh, aontaíodh pacáiste ar luach breis agus €700 milliún le dul i ngleic le hardú na bhpraghasanna breosla.

­

Mar sin féin, cáineadh an rialtas go géar faoin chaoi gur láimhséil siad an ghéarchéim agus cuireadh rún muiníne sa Rialtais faoi bhráid na Dála dá bharr.

­

Baineadh siar as daoine freisin nuair a d’éirigh Michael Healy-Rae as a phost mar Aire Stáit go tobann, mar léiriú ar a mhíshástacht leis an Rialtas.

­

Ach tá go leor ceisteanna fós le freagairt.

­

An bhfuil sé d’acmhainn ag an tír €700 milliún a chur ar fáil don earnáil seo?

­

Agus leis an Rialtas ag feidhmiú ar thromlach an-chaol, cén tionchar a bheas ag imeacht na Healy Rae’s ón chomhrialtas?

­

Ar Seachtain, labhraíonn an comhfhreagraí polaitíochta, John Downing le Tessa Fleming.

­

FOCLÓIR:

­

Breosla: Fuel

­

Rún: Motion

­

Aighneas: Disagreement

­

Agóideoirí: Protestors

­

Mustar: Pomp

­

Tromchúiseach: Consequential

­

Meath: Decline

­

Clis eacnamúil: Economic crash or breakdown

­

Faoiseamh cánach: Tax relief

­

Fuinneamh: Energy

­

Ag géilleadh: Conceding to

­

Ag teacht salach ar a chéile: At odds with each other

­

Bruscar: Litter/rubbish

­

Iniúchadh: Inspection or examination

­

Ag fulaingt: Suffering

­

Claonta: Biased

­

Féinfhostaithe: Self-employed

­

Cáineadh: Criticism

­

­

­

­

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dúnmharaíodh Denis Donaldson, iarbhall den IRA, 20 bliain ó shin i 2006.

Duine sinsearach a bhí ann i Sinn Féin ag tráth a raibh an páirtí ag dul ó neart go neart mar fhórsa polaitiúil sa Tuaisceart.

Creidtear gur cara dílis de chuid Gerry Adams agus Martin McGuinness a bhí ann agus i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta tugadh post riaracháin dó i gCnoc an Anfa.

Ach, sa bhliain 2005, tháinig sé chun solais go raibh Denis Donaldson ag feidhmiú mar spiaire ar son M15 le blianta fada.

Theith sé go ceantar iargúlta i nDún na nGall, áit ar chuir sé faoi i dteach beag gan uisce reatha ná leictreachas.

Is ann a thángthas ar a chorp roinnt míonna ina dhiaidh sin, agus é scaoilte faoi dhó.

Tá go leor ceisteanna fós gan freagraí i dtaca le bás Dennis Donaldson, ceisteanna a ghoilleann ar a chlann go dtí an lá inniu.

Agus le fear Gaeltachta cúisithe le déanaí i leith an dúnmharú - an bhfaighimid amach cé a thug an t-ordú chun é a mharú?

Ar Seachtain, labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin scéala is déanaí sa chás.

Foclóir:

Spiaire: Spy

Uisce reatha: Running water

Pleascáin: Explosives

Ball: Member

Riarachán: Administration

Ruathar: Raid

Ag spré: Spreading

Ag feidhmiú: Operating

Nocht: Reveal

Iarghúlta: Remote

Ar an toirt: On the spot

Freagracht: Responsibility

Tras-teorainn: Cross border

Corruair: Occasionally

Ag goilliúint orthu: Weighing heavily on them

Ceart agus cóir: Right and justice

Brathadóir: Informer

Ag dul i méadaíocht: Growing up

Eiseachadadh: Extradited

See omnystudio.com/listener for privacy information.

I 1976, tharla robáil traenach a mhairfeas i gcuimhne na ndaoine go deo.

I lár na hoíche, ar an 30ú Márta, thaistil seachtar déag ó Bhaile Átha Cliath go Contae Cill Dara, i gcarr a bhí fuadaithe, chuig trasnú traenach bheag fada amuigh faoin tuath.

Ag a haon a chloig ar maidin, chuaigh ceathrar acu chuig teach feirme díreach i aice leis an líne iarnróid agus chnag siad ar an doras, ag ligin orthu gur Gardaí a ba iad.

Is ansin a choinnigh siad bean, fear agus triúr páiste dá gcuid faoi bhéal gunna.

Dhá uair a chloig níos déanaí, bhí traen poist ar an bhealach ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, nuair a phléasc an geaing an iarnród taobh thiar den teach feirme agus tháinig an traen chun stopadh.

Choinnigh siad an tiománaí agus an criú traein faoi bhagairt.

Chuaigh siad ar bord agus ghoid dhá chéad míle punt, tuairim ar milliún euro sa lá atá inniu ann.

An rud a tharla ina dhiaidh sin áfach, ba chúis náire agus conspóide é don Stáit.

Cúisíodh triúr fear as robáil nach raibh aon páirt acu ann agus maireann na hiarmhairtí go fóill d’Osgur Breathnach,do Nicky Kelly agus do Brian McNally.

Ar Seachtain amharcann Íte Ní Chionnaith, iar-léachtóir iriseoireachta agus iar-bhall den IRSP, siar ar an chonspóid lena dearcadh féin a thabhairt ar an robáil agus ar an mhéid a thit amach ina dhiaidh.

Foclóir:

Faoi bhéal gunna: At gunpoint

Ráiteas: Statement

Pleascáin: Explosives

Iomrall ceartais: Miscarriage of justice

Gabh: Arrest

Baill: Members

Droch-íde: abuse or ill treatment

Bagairt: Threat

Seán: Deny

Cuireadh iachall orthu: They were forced to

Fianaise: Evidence

An Chúirt Choiriúil Speisialta: The Special Criminal Court

Éadóchasach: Hopeless

In ainneoin: Despite

Ciontach: Guilty

D’éalaigh sé: He escaped

Achomharc: Legal appeal

Ciontú: Conviction

Cuir ar neamhní: To quash

Cúiseanna daonna: Humanitarian grounds

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.